Εξειδίκευση μέτρων ΔΕΘ: Οδηγός για Εξοικονομώ, αντλίες θερμότητας, αποθήκευση και επενδύσεις ΑΔΜΗΕ

Η εξειδίκευση των μέτρων που προαναγγέλθηκαν στη ΔΕΘ μεταφέρει το κέντρο βάρους των χρηματοδοτήσεων στα έτη 2027–2028, αντλώντας κεφάλαια κυρίως από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ενώ οι πόροι για την ενεργειακή αποδοτικότητα και την αποθήκευση υπερβαίνουν τα 3 δισ. ευρώ, η απορρόφησή τους εξαρτάται άμεσα από τη διοικητική ταχύτητα έκδοσης των οδηγών και τα περιθώρια απορρόφησης του ηλεκτρικού δικτύου.

Πώς κατανέμονται τα κονδύλια για κτιριακή αναβάθμιση και θέρμανση;

Το πακέτο παρεμβάσεων για τον κτιριακό τομέα διαρθρώνεται σε δύο χρονικές φάσεις.

Η άμεση παρέμβαση αφορά στο 2027 μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, με προϋπολογισμό 200 εκατ. ευρώ για 100.000 δικαιούχους αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, συνοδευόμενο από στοχευμένο κονδύλι 50 εκατ. ευρώ για 10.000 παροχές σε περιοχές απολιγνιτοποίησης.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο χρηματοδοτεί:

• Το νέο Εξοικονομώ με 1,2 δισ. ευρώ για 62.000 κατοικίες.

• Το πρόγραμμα αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης με 930 εκατ. ευρώ.

• Την ενεργειακή αναβάθμιση 12.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων με 395 εκατ. ευρώ.

• Τα προγράμματα δημόσιων υποδομών ΗΛΕΚΤΡΑ (117 εκατ. ευρώ για 109 κτίρια) και ΦΟΙΒΟΣ-ΑΘΗΝΑ (45 εκατ. ευρώ για 246 σχολικές μονάδες).

Ένα σημείο που απαιτεί προσοχή και δεν διευκρινίζεται επαρκώς είναι η ένταση της επιδότησης ανά εισοδηματική κατηγορία. Η εγκατάσταση αντλίας θερμότητας απαιτεί σημαντική ίδια συμμετοχή και συχνά συνοδευτικές παρεμβάσεις στο εσωτερικό σύστημα διανομής (π.χ. σώματα χαμηλών θερμοκρασιών ή fan coils), γεγονός που μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά για ευάλωτα νοικοκυριά χωρίς ισχυρή προκαταβολή.

Τι αλλάζει στην επιδότηση αποθήκευσης ενέργειας;

Το πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών δεσμεύει 200 εκατ. ευρώ για τα έτη 2027 και 2028. Η στόχευση διαχέεται σε τρεις κατηγορίες: συστήματα behind-the-meter για αυτοκατανάλωση, μπαταρίες σε συνδυασμό με σταθμούς ΑΠΕ, καθώς και αυτόνομες μονάδες αποθήκευσης (standalone).

Παρά τις εξαγγελίες, η εφαρμογή του μέτρου προσκρούει στα υφιστάμενα όρια χωρητικότητας του δικτύου διανομής. Χωρίς σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο για τη δυναμική διαχείριση της έγχυσης και την αποφυγή περικοπών (curtailments), η προσθήκη μπαταριών σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις ΑΠΕ παραμένει τεχνικά αβέβαιη ως προς τον πραγματικό χρόνο απόσβεσης του εξοπλισμού.

Ποιο είναι το πραγματικό όφελος από τη μείωση των ΥΚΩ;

Από την 1/1/2027, η χρέωση για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στην πρώτη κλίμακα (έως 500 kWh ανά μήνα) μειώνεται κατά 50%, υποχωρώντας από τα 6,9 €/MWh στα 3,45 €/MWh.

Η μείωση αυτή μεταφράζεται σε όφελος περίπου 1,72 ευρώ μηνιαίως για κατανάλωση 500 kWh. Πρόκειται για οριακή ελάφρυνση της τελικής κιλοβατώρας, η οποία χρηματοδοτείται λογιστικά από την υποχώρηση του κόστους πετρελαϊκής παραγωγής στα νησιά λόγω των νέων καλωδιακών συνδέσεων.

Πώς επηρεάζει η πορεία των έργων του ΑΔΜΗΕ το ενεργειακό κόστος;

Το επενδυτικό πλάνο του ΑΔΜΗΕ υπερβαίνει τα 6 δισ. ευρώ, εστιάζοντας στις διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων (2,8 δισ. ευρώ), του Βορείου Αιγαίου (1,4 δισ. ευρώ), της Δ’ φάσης Κυκλάδων (161 εκατ. ευρώ) και της γραμμής Χανιά–Ηράκλειο. Παράλληλα, προβλέπονται 2,3 δισ. ευρώ για ενισχύσεις κορμού, όπως το νέο ΚΥΤ Ρουφ και η αναβάθμιση του ΚΥΤ Κουμουνδούρου.

Παρά τη στρατηγική σημασία των έργων, η υλοποίησή τους αντιμετωπίζει τις διεθνείς ελλείψεις σε καλώδια υψηλής τάσης και εξοπλισμό μετατροπής (HVDC). Τυχόν αποκλίσεις στα χρονοδιαγράμματα παράδοσης θα καθυστερήσουν την αναμενόμενη μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ και την πλήρη αξιοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών (ύψους 1 δισ. ευρώ).

Ανάλυση Επιπτώσεων

Για τον τεχνικό και κατασκευαστικό κλάδο, οι ανακοινώσεις δημιουργούν σαφή δεδομένα:

• Μελετητικά γραφεία και Ενεργειακοί Επιθεωρητές: Προβλέπεται κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης για έκδοση ΠΕΑ και μελέτες εφαρμογής αντλιών θερμότητας. Ωστόσο, η διασπορά των προγραμμάτων σε διαφορετικά χρηματοδοτικά εργαλεία ενέχει τον κίνδυνο γραφειοκρατικών καθυστερήσεων στις πληρωμές.

• Εγκαταστάτες και Προμηθευτές Η/Μ: Η αγορά καλείται να διαχειριστεί έλλειψη πιστοποιημένου τεχνικού προσωπικού για την εγκατάσταση θερμοδυναμικών συστημάτων και βιομηχανικών μπαταριών.

• Επενδυτές ΑΠΕ: Η πρόβλεψη για επιδότηση αποθήκευσης με 200 εκατ. ευρώ δίνει διέξοδο σε ώριμα έργα, υπό την προϋπόθεση ότι ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ θα επιταχύνουν την έκδοση οριστικών όρων σύνδεσης.

Η εξειδίκευση των μέτρων της ΔΕΘ μεταθέτει το κύριο βάρος των ενεργειακών παρεμβάσεων προς το 2027, συνδέοντας τη μείωση του κόστους με πόρους του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και την πρόοδο των νησιωτικών διασυνδέσεων. Η ουσιαστική απόδοση του σχεδίου θα κριθεί στην ταχύτητα έκδοσης των τεχνικών οδηγών και στην αντοχή των δικτύων να υποδεχθούν τα νέα φορτία ηλεκτροδότησης και αποθήκευσης.

Ακολουθούν τα αναλυτικά στοιχεία και οι προϋπολογισμοί που ανακοινώθηκαν:

1. Πρόγραμμα Επιχορήγησης Μπαταριών

• Προϋπολογισμός: 200 εκατ. ευρώ από εθνικούς πόρους για τα έτη 2027 και 2028.

• Στόχος: Μείωση της χονδρικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας.

• Πεδίο εφαρμογής: Επιχορήγηση μείγματος δράσεων που περιλαμβάνει:

• Μπαταρίες σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ.
• Συστήματα μπαταριών για αυτοκατανάλωση (behind-the-meter).
• Αυτοτελείς (standalone) μπαταρίες αποθήκευσης στο δίκτυο.

2. Νέο Πρόγραμμα «Εξοικονομώ»

• Προϋπολογισμός: 1,2 δισ. ευρώ με χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

• Ωφελούμενοι: 62.000 κατοικίες.

• Στόχος: Συνολική ενεργειακή αναβάθμιση και δραστική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στα νοικοκυριά.

3. Νέο Πρόγραμμα Αντικατάστασης Συστημάτων Θέρμανσης

• Προϋπολογισμός: 930 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

• Αντικείμενο: Επιδότηση για την αγορά και εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, με σκοπό την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα θέρμανσης.

4. Νέο Πρόγραμμα Ενεργειακής Αναβάθμισης Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων

• Προϋπολογισμός: 395 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

• Ωφελούμενοι: 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, με στόχο τον περιορισμό του λειτουργικού τους ενεργειακού κόστους.

5. Νέο Πρόγραμμα Αγοράς Αντλιών Θερμότητας και Ηλιακών Θερμοσιφώνων (ΠΔΕ)

• Προϋπολογισμός: 200 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) με υλοποίηση εντός του 2027.

• Ωφελούμενοι: 100.000 δικαιούχοι.

• (Συμπληρωματικά ανακοινώθηκε και ειδικό κονδύλι 50 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ για 10.000 δικαιούχους σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη για φωτοβολταϊκά στέγης, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες).

6. Προγράμματα «ΗΛΕΚΤΡΑ» και «ΦΟΙΒΟΣ-ΑΘΗΝΑ»

Συμπληρωματικά έργα ενεργειακής αναβάθμισης δημόσιων υποδομών από εθνικούς πόρους:

• Πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ»: 117 εκατ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 κτιρίων του δημοσίου και πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.

• Πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ-ΑΘΗΝΑ»: 45 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε 246 σχολεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς.

7. Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών

• Χρηματοδότηση: Ενεργοποίηση πόρων ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ.

• Αντικείμενο: Επιδοτήσεις για έργα ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας στα νησιά, με ειδική μέριμνα για την ενίσχυση της τοπικής αυτοκατανάλωσης.

8. Κλίμακα Χρέωσης ΥΚΩ (Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας)

• Από 1/1/2027: Μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας χρέωσης ΥΚΩ (κατανάλωση έως 500 kWh) για όλες τις οικιακές παροχές (ημερήσιο και διζωνικό τιμολόγιο — περίπου 6 εκατ. συνδέσεις).

• Τιμή: Η χρέωση μειώνεται από 6,9 €/MWh σε 3,45 €/MWh.

• Χρηματοδότηση μέτρου: Προκύπτει από εξοικονόμηση 50 εκατ. ευρώ ετησίως λόγω των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών, ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός θα ενισχύσει τον λογαριασμό ΥΚΩ με 200 εκατ. ευρώ εντός του 2027.

9. Επενδυτικό Πλάνο ΑΔΜΗΕ

Πρόγραμμα αναβάθμισης και επέκτασης δικτύων άνω των 6 δισ. ευρώ (μετά και την Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου κατά 1 δισ. ευρώ), το οποίο περιλαμβάνει:

• Διασύνδεση Δωδεκανήσων: Προϋπολογισμός 2,8 δισ. ευρώ.

• Διασύνδεση νησιών Βορείου Αιγαίου: (Λήμνος, Λέσβος, Σκύρος, Χίος, Σάμος) ύψους 1,4 δισ. ευρώ.

• Διασύνδεση Κυκλάδων (Δ’ Φάση): Ολοκλήρωση της σύνδεσης για Σαντορίνη, Φολέγανδρο, Μήλο και Σέριφο (161 εκατ. ευρώ).

• Διασύνδεση Κρήτης: Ολοκλήρωση της γραμμής Χανιά – Ηράκλειο (σε συνέχεια των διασυνδέσεων Χανιά–Πελοπόννησος και Ηράκλειο–Αττική).

• Ανατολικός Διάδρομος Πελοποννήσου: Διασύνδεση ΚΥΤ Μεγαλόπολης με το νέο ΚΥΤ Κορίνθου και το ΚΥΤ Κουμουνδούρου.

• Λοιπά έργα δικτύου: Έργα ύψους 2,3 δισ. ευρώ (αναβάθμιση ΚΥΤ Κουμουνδούρου, νέο ΚΥΤ στο Ρουφ κ.ά.).